فرجام اقتصادایران پس ازبرجام

مجیدجلالی مهر

اقتصاد درلغت به معنی ارتباط میان تولید، تجارت و عرضه پول در یک کشور یا منطقه مشخص و یا در تعریفی دیگر اقتصاد مجموعه بزرگی از فعالیت های بهم مرتبط تولیدی و مصرفی دانسته شده که به تعیین چگونگی تخصیص منابع کمیاب کمک م یرسانند اقتصاد همچنین به صورت شبک های از تولیدکنندگان، توزی عکنندگان و مصر فکنندگان کالاها و خدمات در یک مکان، منطقه و یا کشور تعریف شده است. تحریم یا سانکشِن ) Sanction ( فعالیتی است که به وسیله یک یا چند بازیگر بی نالمللی )مجری تحریم(، علیه یک یا چند کشور دیگر )هدف تحریم(، به منظور مجازات این کشورها، بااهداف محروم ساختن آنها از انجام برخی مبادلات یا وادار ساختن آنها به پذیرش هنجارهایی معین و مهم )از دید مجریان تحریم(، اعمال م یشود. در اینجا منظور از مجری تحریم کشوری )یا گروهی بی نالمللی( است که نویسنده ی سناریوی تحریم باشد، هرچند ممکن است در اعمال محاصره بیش از یک کشور شرکت داشته باشد، و منظور از هدف کشور یا کشورهایی است که هدف اصلی تحریم واقع م یشوند. رفع تحری مها آثار روانی بسیار بزرگی را در اقتصاد ایران گذاشته است اما قبل از پرداختن به تأثیرات کوتا همد ت ومیان مدت باید درک صحیحی از تولید ملی داشته باشیم. شواهد و قرائن بعد از جنگ نشان داد که رو زب هروز فضای اقتصاد کشور به طرف جهان یشدن پیش م یرود، همگان به خوبی م یدانند که اقتصاد ایران ریشه در نفت دارد و بخش قاب لتوجهی از درآمد ملی ما حاصل از نفت است. در اقتصادی که ری لگذار یاش ب هلحاظ درآم دزایی نامتوازن است، قبل از اینکه کشور را به رشد و شکوفایی اقتصادی برساند، مصر فگرایی را که مبتن یبر تولید ناخالص نفت است در بودج هنویسی و فعالی تهای اقتصادی رواج م یدهد. این رویکرد یعنی اینکه بدانیم با اقتصادی واجد ارزش روب هرو هستیم. در این اقتصاد متناسب با آن تلاش و کوششی که صورت م یگیرد، درآمد ایجاد نشده است و ب هبیا ندیگر سهم افراد در تولید ناخالص ملی، جایگاهی مطلوبی ندارد. همگان به خوبی م یدانند تکیه بر درآم دهای نفتی باعث شده است اقتصاد ایران ضعیف، ناتوان و به تعبیری بهتر فاقد مزی تهای لازم برای حضور در بازارهای جهانی باشد. ا زطر فدیگر این فضای باز اقتصادی از گذشته تا به امروز به هر نسبتی که بوده، وابستگی بیشتری به واردات داشته است. اقتصاد ما به واردات اجناس مصرفی در قبال فروش نفت خام عادت کرده است. این عادت ناپسند به جای واردات دانش روز، سبدی برای واردات کالاهای مصرفی شده است. واردات کشور از هفت یا هشت سال گذشته بیشتر کالاهای مصرفی است. در کنار این میزان واردات، قاچاق کالا نیز داریم که در مجموع در سا لهای اخیر نزدیک به صد میلیارد دلار واردات قاچاق و غیرقاچاق در کشور داشتیم. طبعا هر گشایشی در فضای مناسبات پولی و بانکی بعد از تحری مها رخ دهد، تأثیر مستقیمی بر فضای اقتصادی ایران دارد. باید ببینیم رفع تحری مهای بانکی و آزادشدن پو لهای بلوک هشده به رشد و توسعه م یانجامد یا همچنان تأثیر محدودی در توسعه کشور دارد و مانند سا لهای پس از جنگ شکاف طبقاتی را بیشتر م یکند و وابستگی شدید به واردات را موجب م یشود. بنابراین تا زمانی که تغییر نگرش و رویکرد در اقتصاد کشور رخ ندهد، نم یتوان از پو لهای آزا دشده و رفع تحری مها انتظار معجزه داشت.